Educore · Denetim
DR-DEG-045
Değişiklik Yönetimi Denetim Gereklilikleri
Kapsam
Bu doküman, Değişiklik Yönetimi pratiğinin kurumdaki uygulanma düzeyini saha denetiminde ölçmek için kullanılan şartları içerir. Şartlar sekiz başlıkta toplanır: pratiğin yönetişimi ve kapsam kararı, değişiklik modelleri ve standartlaştırma, değişikliğin kayıt–değerlendirme–yetkilendirme akışı, planlama ile takvim ve uygulama kontrolü, roller ve yetki düzeni, bilgi ve izlenebilirlik altyapısı, ölçüm ve raporlama, gözden geçirme ve iyileştirme. Değerlendirme, ürün ve hizmetlerin bilgi ve teknoloji bileşenlerinde yapılan değişiklikleri esas alır; organizasyon yapısı, personel yeterlilikleri ve tedarikçi sözleşmelerine ilişkin değişiklikler yalnızca kurumun kendi kapsam kararında bu pratiğe dahil edilmişse denetlenir, aksi hâlde hangi mekanizmayla yönetildiğinin kanıtlanmasıyla yetinilir. Şartlar kabul görmüş hizmet yönetimi pratiklerinden türetilmiştir; bir belgelendirme şemasının yerine geçmez, kurumun kendi politika metnini ikame etmez ve kontrol düzeyinin değişikliğin türü ve riskiyle orantılı olması ilkesi saklı kalır.
Değerlendirme yöntemi
Her madde, kanıt gösterilebilirliği esas alınarak üç düzeyde işaretlenir. Karşılıyor: şart yazılı olarak tanımlanmış, sorumlusu belirlenmiş ve incelenen örneklemin tamamında uygulandığı kayıtla gösterilmiştir. Kısmen karşılıyor: tanım vardır ancak uygulama örneklemde eksik, tutarsız veya yalnızca belirli değişiklik türleri için geçerlidir. Karşılamıyor: yazılı tanım yoktur ya da tanım bulunmakla birlikte uygulandığına dair kayıt sunulamamıştır. Sözlü beyan tek başına kanıt sayılmaz; her madde için kanıt kolonunda belirtilen kayıt, doküman veya sistem çıktısı incelenir. Örneklem, denetim döneminde işlenen değişiklikler arasından değişiklik modeli, ölçek ve risk düzeyi dağılımını yansıtacak biçimde seçilir; acil ve başarısız değişiklikler örnekleme mutlaka dahil edilir. Kurum bağlamında uygulanabilir olmayan maddeler kapsam dışı işaretlenir, gerekçesi rapora yazılır ve olgunluk hesabına katılmaz. Bir maddenin karşılanmaması tek başına bulgu değildir; bulgu, karşılanmama durumunun taşıdığı riskle birlikte önceliklendirilir.
Durum işaretleriKarşılıyorKısmen karşılıyorKarşılamıyor
Dokümanı açın
Kurumsal e-postanızı bırakın, 45 maddenin tamamı açılsın
Doküman ücretsizdir. E-postanızı yalnızca dokümanı iletmek ve denetim konusundaki güncellemeleri paylaşmak için kullanırız.
Gönderdiğinizde KVKK Aydınlatma Metni'ni kabul etmiş olursunuz.
01Yönetişim, politika ve kapsam
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 01.01 | Değişiklik yönetimi pratiğinin amacı, kapsamı ve kurum içindeki uygulama sınırları yazılı olarak tanımlanmış ve yetkili bir makam tarafından onaylanmış olmalıdır. | Yürürlükteki değişiklik yönetimi politikası veya yönetmeliği; onay tarihi ve onaylayan makamı gösteren sayfa. | |
| 01.02 | Hangi değişikliklerin pratiğin kapsamına girdiği; risk düzeyi, maliyet ve önlenen kayıp, yapılandırma ve varlık kontrolü kapsamı, iç ve dış düzenleyici gereklilikler ile değişiklik etkisinin görünürlüğü ölçütleri üzerinden karara bağlanmış olmalıdır. | Kapsam belirleme ölçütleri tablosu ve her ölçüt için yazılı karar gerekçesi. | |
| 01.03 | Kapsam dışında bırakılan değişiklik alanları listelenmiş ve her alanın hangi başka süreç veya pratikle yönetildiği belirtilmiş olmalıdır. | Kapsam dışı alanlar listesi; her alan için sorumlu süreç eşleştirmesi ve o süreçten alınmış örnek kayıt. | |
| 01.04 | Değişiklik ölçeği eşikleri (küçük, orta, büyük) ölçülebilir ölçütlerle tanımlanmış ve her eşiğe karşılık gelen kontrol ve yetkilendirme düzeyi belirlenmiş olmalıdır. | Ölçek eşikleri tablosu; örneklem kayıtlarda atanan ölçek değerinin tanımlı eşiklerle karşılaştırılması. | |
| 01.05 | Politikadan sapma gerektiren durumlar için izlenecek istisna yolu tanımlanmış olmalı ve her istisna, gerekçesi ile onaylayanı belirtilerek kayda alınmalıdır. | İstisna prosedürü; denetim döneminde kaydedilmiş istisna kayıtları ve onay izleri. | |
| 01.06 | Politika ve kapsam kararı en az yılda bir kez, ayrıca kapsamı etkileyen düzenleyici veya organizasyonel değişiklik sonrasında gözden geçirilmiş olmalıdır. | Politika sürüm geçmişi; gözden geçirme tarihleri ve gözden geçirme sonucunda alınan kararların kaydı. |
02Değişiklik modelleri ve standartlaştırma
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 02.01 | Kurumda işlenen her değişiklik türü için tekrarlanabilir bir değişiklik modeli tanımlanmış ve modelin kapsadığı değişiklik türü açıkça belirtilmiş olmalıdır. | Değişiklik modelleri kataloğu; her modelin kapsam tanımı ve son güncelleme tarihi. | |
| 02.02 | Her değişiklik modeli; izlenecek adımları, adımların sırasını, yetkilendirme biçimini, karar rollerini ve kabul ölçütlerini içerecek şekilde tanımlanmış olmalıdır. | Model tanım dokümanı; adım–rol–kabul ölçütü eşleşmesini gösteren bölüm. | |
| 02.03 | Bir değişikliğe hangi modelin uygulanacağı, yazılı seçim ölçütlerine (etkilenen sistem veya teknoloji, ölçek, konum, müşteri, düzenleyici gereklilik) göre belirlenmiş olmalıdır. | Model seçim matrisi; örneklem kayıtlarda seçilen modelin matristeki ölçütlerle uyumu. | |
| 02.04 | Önceden yetkilendirilmiş standart değişiklikler ayrı bir katalogda listelenmiş olmalı; her kalem için düşük risk gerekçesi ve tam prosedür dokümanı bulunmalıdır. | Standart değişiklik kataloğu; kalem bazında prosedür dokümanı ve risk gerekçesi. | |
| 02.05 | Bir prosedürün standart değişiklik olarak ilan edilmesi veya mevcut standart prosedürün değiştirilmesi öncesinde tam risk değerlendirmesi yapılmış ve prosedür yetkilendirilmiş olmalıdır. | Standart prosedürün ilk yetkilendirme kaydı; her sürüm değişikliğine ait risk değerlendirme çıktısı. | |
| 02.06 | Acil değişiklikler için ayrı bir model tanımlanmış olmalı; bu modelde hangi adımların atlandığı veya sonraya bırakıldığı, karşılığında hangi telafi edici kontrollerin uygulandığı ve adımların en geç ne zaman tamamlanacağı yazılı olmalıdır. | Acil değişiklik modeli; örneklem acil değişikliklerde geriye dönük tamamlanan kayıt adımları ve tamamlanma tarihleri. |
03Kayıt, değerlendirme ve yetkilendirme
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 03.01 | Kapsamdaki her değişiklik, uygulamaya alınmadan önce benzersiz bir kimlikle kayda alınmış olmalıdır; acil değişikliklerde kaydın en geç hangi süre içinde açılacağı tanımlı olmalıdır. | Değişiklik kayıt listesi; örneklemde kayıt açılış zamanı ile uygulama zamanının karşılaştırılması. | |
| 03.02 | Değişiklik kaydı; değişikliği başlatan tarafı, gerekçeyi, beklenen sonucu, etkilenen hizmet ve yapılandırma bileşenlerini, seçilen değişiklik modelini ve talep edilen zaman aralığını içermelidir. | Kayıt şablonu; örneklem kayıtlarda zorunlu alanların doluluk durumu. | |
| 03.03 | Her değişiklik için uygulama öncesinde etki, risk ve gereken kaynaklar değerlendirilmiş, değerlendirme sonucu kayda işlenmiş olmalıdır. | Örneklem kayıtlardaki değerlendirme bölümü; bağımlılık ve iş etkisi analizinin kayıtlı çıktısı. | |
| 03.04 | Değişikliğin güvenlik, kapasite, hizmet sürekliliği ve mevzuata uygunluk açısından etkisi, ilgili uzmanlık alanlarının katkısıyla değerlendirilmiş olmalıdır. | Değerlendirmeye katılan uzman rollerinin kaydı; alınan görüş veya onay izleri. | |
| 03.05 | Her değişiklik, uygulanmadan önce ilgili değişiklik modelinde tanımlı yetkili tarafından yetkilendirilmiş olmalıdır; standart değişikliklerde önceden yetkilendirme dayanağı kayıtta gösterilmelidir. | Yetkilendirme kaydı (yetkili kimliği ve zaman damgası) veya standart katalog kalemine yapılan referans. | |
| 03.06 | Yetkilendirilmeyen, ek değerlendirme için geri gönderilen veya iptal edilen değişikliklerde karar gerekçesi kayda alınmış olmalıdır. | Reddedilen, geri gönderilen ve iptal edilen değişiklik kayıtları ile gerekçe alanları. |
04Planlama, takvim ve uygulama kontrolü
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 04.01 | Yetkilendirilen her değişiklik, seçilen modele uygun biçimde planlanmış olmalı; plan uygulama adımlarını, adım sorumlularını ve zamanlamayı içermelidir. | Örneklem değişikliklerin uygulama planı; planın modelde tanımlı adımlarla karşılaştırılması. | |
| 04.02 | Planlanan ve süren tüm değişiklikler ortak bir değişiklik takviminde tutulmalı ve takvim, etkilenen paydaşların erişimine açık olmalıdır. | Değişiklik takvimi çıktısı; takvimin yayın kaydı ve erişim yetkileri listesi. | |
| 04.03 | Uygulama öncesinde takvimdeki çakışmalar ve değişiklikler arası bağımlılıklar kontrol edilmiş olmalı; tespit edilen çakışmaların nasıl çözüldüğü kayda alınmalıdır. | Çakışma ve bağımlılık kontrolü kaydı; dönem içinde tespit edilip çözülen çakışma örnekleri. | |
| 04.04 | Her değişiklik için başarısızlık durumunda önceki kararlı duruma dönüş yolu tanımlanmış ve bu yolun uygulanabilirliği doğrulanmış olmalıdır. | Geri dönüş planı; test edilmiş yedekleme ve geri yükleme kaydı veya otomatik geri alma yapılandırması. | |
| 04.05 | Uygulama sırasında plandan sapmalar tespit edilmeli, kayda alınmalı ve düzeltici işlem uygulanmalıdır; sapmayı tespit etme ve düzeltme sorumlusu atanmış olmalıdır. | Sapma kayıtları ve düzeltici işlem izleri; sorumluluğun tanımlandığı rol veya model dokümanı. | |
| 04.06 | Değişiklik planı ve ilerlemesi, etkilenen paydaşlara tanımlı aralıklarla ve tanımlı kanallardan bildirilmiş olmalıdır. | İletişim planı; denetim döneminde gönderilmiş bildirim örnekleri ve gönderim tarihleri. |
05Roller, yetki ve yeterlilik
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 05.01 | Değişiklik yönetimi pratiğinin sorumlusu atanmış olmalı ve bu sorumluluk görev tanımında yazılı olarak yer almalıdır. | Görev tanımı veya atama yazısı; sorumlunun adı, unvanı ve atama tarihi. | |
| 05.02 | Kayıt, değerlendirme, yetkilendirme, planlama, uygulama kontrolü ile gözden geçirme ve kapanış adımlarının her biri için sorumlu rol atanmış olmalıdır. | Adım–rol sorumluluk matrisi; örneklem kayıtlarda adımı gerçekleştiren rolün matrisle uyumu. | |
| 05.03 | Her değişiklik modeli için yetkilendirme makamı, yetki seviyesi ve yetki sınırı ile birlikte tanımlanmış olmalı; yetki devri ve vekâlet kuralları yazılı olmalıdır. | Model–yetkili eşleştirme tablosu; yetki devri kuralları ve dönem içindeki vekâlet kayıtları. | |
| 05.04 | Değişiklik yetkisi kullanan ve değerlendirme yapan rollerin, karar için gereken ürün, mimari ve yapılandırma bilgisine sahip olduğu yeterlilik kayıtlarıyla gösterilmelidir. | Rol bazlı yetkinlik tanımı; eğitim veya yeterlilik kayıtları ve güncellik tarihleri. | |
| 05.05 | Toplu karar organı kullanılıyorsa toplanma sıklığı, karar yetkisi, gündeme alma ölçütleri ve azami karar süresi tanımlanmış olmalı; bu yapıda oluşan bekleme süresi ölçülmelidir. | Kurul çalışma esasları; toplantı ve karar kayıtları; yetkilendirme bekleme süresi ölçümü. |
06Bilgi, kayıt ve izlenebilirlik
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 06.01 | Değişiklik kayıtları, açılıştan kapanışa kadar tüm karar ve işlem adımlarını zaman damgası ve işlemi yapan kimliğiyle izlenebilir biçimde tutmalıdır. | Örneklem kayıtların denetim izi dökümü; kayıt üzerinde sonradan yapılan değişikliklerin görünürlüğü. | |
| 06.02 | Pratiğin kullandığı girdi bilgileri — yapılandırma bilgisi, varlık envanteri, hizmet kataloğu, hizmet seviyesi anlaşmaları, risk, kapasite ve süreklilik bilgileri — tanımlı kaynaklara bağlanmış olmalıdır. | Girdi–kaynak eşleştirme listesi; örneklem kayıtlarda kullanılan kaynak referansları. | |
| 06.03 | Değişikliğin etkilediği yapılandırma bileşenleri kayıtta belirtilmeli ve uygulama sonrasında yapılandırma bilgisi güncellenmiş olmalıdır. | Değişiklik kaydı ile yapılandırma kaydı arasındaki bağ; iki kaydın güncelleme tarihlerinin karşılaştırılması. | |
| 06.04 | Otomatikleştirilen kontroller (sürüm kontrolü, yapılandırma doğrulaması, uyumluluk kontrolü, test, yedekleme ve geri yükleme) tanımlanmış olmalı ve her kontrol denetlenebilir çıktı üretmelidir. | Otomatik kontrol listesi; örneklem değişikliklere ait kontrol çıktıları ve başarısız kontrol örnekleri. | |
| 06.05 | Değişiklik kayıtlarının saklama süresi ve kayıt sistemine erişim yetkileri tanımlanmış olmalıdır. | Kayıt saklama politikası; kayıt sistemine ait yetki matrisi ve son yetki gözden geçirme kaydı. |
07Ölçüm ve raporlama
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 07.01 | Pratiğin performansı için ölçütler tanımlanmış olmalı; her ölçüt zamanındalık, etkililik, olumsuz etkinin azaltılması veya uyum başlıklarından biriyle ilişkilendirilmiş ve hesaplama yöntemi ile veri kaynağı yazılmış olmalıdır. | Ölçüt tanım listesi; ölçüt–amaç eşleştirmesi, hesaplama yöntemi ve veri kaynağı bilgisi. | |
| 07.02 | Değişiklik başarı veya kabul oranı ile başarısız değişiklik sayısı dönemsel olarak ölçülmeli ve raporlanmalıdır. | Dönem ölçüm raporu; başarısız değişikliğin tanımı ve rapordaki sayının kayıtlardan doğrulanması. | |
| 07.03 | Değişiklik kaynaklı kesinti ve olayların sayısı, süresi ve iş etkisi ölçülmeli; her olayın hangi değişiklikle ilişkili olduğu izlenebilir olmalıdır. | Olay–değişiklik ilişki kayıtları; dönemsel etki raporu ve iş etkisi sınıflandırması. | |
| 07.04 | Değişikliğin gerçekleştirilme süresi değişiklik modeli bazında ölçülmeli; talep edilen veya planlanan zamana göre sapma raporlanmalıdır. | Model bazlı süre ölçümü; plan ile gerçekleşme karşılaştırma raporu. | |
| 07.05 | Değişiklikle ilgili iç politika ve dış düzenleyici gerekliliklere uyum düzeyi ölçülmeli; tespit edilen uygunsuzluklar sayı ve kritiklik olarak raporlanmalıdır. | Uyum gereklilikleri listesi; uygunsuzluk kayıtları, kritiklik sınıflandırması ve kapanış durumları. |
08Gözden geçirme, kapanış ve iyileştirme
| Madde | Şart | Kanıt | Durum |
|---|---|---|---|
| 08.01 | Tamamlanan veya zamanında tamamlanamayan her değişiklik, modelde tanımlı yetki tarafından gözden geçirilmelidir; gözden geçirmenin hangi değişiklikler için zorunlu, hangileri için başarısızlık koşuluna bağlı olduğu yazılı olmalıdır. | Gözden geçirme kayıtları; otomatik kapanış kuralı ve başarısızlık durumunda tetiklenen gözden geçirme örnekleri. | |
| 08.02 | Gözden geçirmede değişikliğin hem çıktısı (hedeflenen duruma ulaşılması) hem sonucu (amaçlanan faydaya katkı) değerlendirilmiş olmalıdır. | Gözden geçirme şablonundaki çıktı ve sonuç bölümleri; örneklem doldurulmuş kayıtlar. | |
| 08.03 | Değişiklik kapanışı, modelde tanımlı kabul ölçütlerinin karşılandığı doğrulandıktan sonra yapılmalı ve kapanış kararı kayda alınmalıdır. | Kabul ölçütü kontrol listesi; kapanış kaydındaki doğrulama izi ve kapatan rol bilgisi. | |
| 08.04 | Değişiklik kayıtları ve gözden geçirme bulguları, değişiklik modelleri ile standart prosedürlerin iyileştirilmesi amacıyla düzenli aralıklarla analiz edilmeli ve analiz çıktısı raporlanmalıdır. | Dönemsel analiz raporu; analiz sıklığının tanımı ve analize dahil edilen kayıt kümesi. | |
| 08.05 | Analizden çıkan iyileştirme girişimleri kayda alınmalı; her girişime sorumlu ve hedef tarih atanmalı ve girişim kapanana kadar izlenmelidir. | İyileştirme kayıt listesi; sorumlu, hedef tarih, durum alanları ve kapanmış girişim örnekleri. | |
| 08.06 | Güncellenen değişiklik modelleri ve standart prosedürler, etkilenen ekiplere bildirilmiş olmalı; geçmiş değişikliklerden çıkarılan dersler yeni değişikliklerin değerlendirilmesinde erişilebilir olmalıdır. | Model sürüm notları ve bildirim kayıtları; yeni değişiklik kayıtlarında geçmiş kayıt veya derse yapılan referanslar. |