Hizmet Finansal Yönetimi Denetim Gereklilikleri

Kapsam alanı: Genel Yönetim Pratikleri
Bölüm: 8
Madde: 45
Sürüm: 2026.1

Kapsam

Bu doküman, hizmet finansal yönetimi alanında bir kurumun yeteneğinin sahada değerlendirilmesinde kullanılan şartları içerir. Şartlar; ürün ve hizmetlere ilişkin maliyetlerin tanımlanması, sınıflandırılması ve maliyet nesnelerine tahsis edilmesi, bütçelerin planlanması ve kontrol edilmesi, yönetim muhasebesi bilgisinin üretilip karar vericilere sunulması ile bu faaliyetleri destekleyen roller, bilgi kaynakları, araçlar ve ölçüm düzenlemelerini kapsar. Yatırımların önceliklendirilmesi, kâr dağıtımı, kredi ve faiz işlemleri ile vergi ve finansal raporlama uygunluğu kapsam dışındadır; bu alanlar yalnızca hizmet maliyet bilgisiyle kesiştiği ölçüde ele alınır. Şartlar, kurumun harcama kararlarının yerindeliğini değil, bu kararları besleyen finansal bilginin güvenilirliğini ve kurumun kendi onayladığı yaklaşımın fiilen uygulanma derecesini sorgular.

Değerlendirme yöntemi

Her madde bir şart cümlesidir ve üç durumdan biriyle işaretlenir: karşılıyor — şartın tamamı, denetim döneminde sunulan kayıtla doğrulanmıştır; kısmen karşılıyor — şart tanımlanmıştır ancak uygulaması eksiktir, güncel değildir veya yalnızca bazı ürün ve hizmetler için gösterilebilmiştir; karşılamıyor — şartı destekleyen tanım veya kayıt sunulamamıştır. Değerlendirme yalnızca sunulan kanıt üzerinden yapılır, sözlü beyan tek başına kanıt sayılmaz. Kanıt sütunundaki kayıt türleri örnekleyicidir; kurumun kendi adlandırmasıyla tuttuğu eşdeğer kayıtlar kabul edilir. Bir madde kurum bağlamında uygulanabilir değilse gerekçesi yazılır ve madde olgunluk hesabından çıkarılır. Örneklem esaslı test edilen maddelerde seçilen kayıt sayısı ve dönemi denetim dosyasına işlenir.

Durum işaretleriKarşılıyorKısmen karşılıyorKarşılamıyor

Dokümanı açın

Kurumsal e-postanızı bırakın, 45 maddenin tamamı açılsın

Doküman ücretsizdir. E-postanızı yalnızca dokümanı iletmek ve denetim konusundaki güncellemeleri paylaşmak için kullanırız.

Gönderdiğinizde KVKK Aydınlatma Metni'ni kabul etmiş olursunuz.

Denetim isteyin

01Yönetişim ve yaklaşımın tanımlanması

Madde	Şart	Kanıt
01.01	Kurumun hizmet finansal yönetimi yaklaşımı yazılı olarak tanımlanmış, yetkili makam tarafından onaylanmış ve sürüm ile yürürlük tarihi belirtilerek yayımlanmış olmalıdır.	Onay kaydı, sürüm numarası ve yürürlük tarihi taşıyan yaklaşım dokümanı.
01.02	Yaklaşımın kapsamı; kapsanan maliyet alanları ile kapsam dışı bırakılan finansal faaliyetler açıkça yazılmış olmalıdır.	Yaklaşım dokümanının kapsam ve kapsam dışı bölümleri.
01.03	Yaklaşım, finansal bilgiyi kullanacak paydaşların ve bu paydaşların bilgi gereksinimlerinin belirlenmesinden türetilmiş olmalı; gereksinim analizi kayıt altına alınmalıdır.	Paydaş listesi, bilgi gereksinimi analizi kaydı veya görüşme tutanağı.
01.04	Yaklaşımın sahibi ve onay mercii rol düzeyinde atanmış, karar ve yetki sınırları tanımlanmış olmalıdır.	Yaklaşım dokümanındaki rol ve yetki tablosu, görevlendirme kaydı.
01.05	Yaklaşımın kendi uygulama maliyeti ile sağladığı karar faydası arasındaki denge değerlendirilmiş ve değerlendirme sonucu kayıt altına alınmış olmalıdır.	Kapsam ve ayrıntı düzeyi kararının gerekçe notu, ilgili karar tutanağı.
01.06	Onaylı yaklaşım ilgili ekiplere duyurulmuş ve kurumun iş akışlarına gömülmüş olmalı; duyuru ve bilgilendirme kayıtları saklanmalıdır.	Duyuru kaydı, bilgi bankası maddesi, katılımcı listeli bilgilendirme veya eğitim kaydı.

02Maliyet modeli ve maliyet nesneleri

Madde	Şart	Kanıt
02.01	En üst düzey maliyet kategorileri (maliyet türleri) tanımlanmış ve her türün altındaki maliyet unsurları listelenmiş olmalıdır.	Maliyet türü ve maliyet unsuru kırılım tablosu.
02.02	Maliyet nesneleri (ürün, hizmet, hizmet teklifi, proje, müşteri gibi) tanımlanmış ve kurumun ürün, hizmet ve portföy kayıtlarıyla eşleştirilmiş olmalıdır.	Maliyet nesnesi listesi ve katalog/portföy kayıtlarıyla eşleştirme tablosu.
02.03	Aynı maliyetin birden fazla maliyet türüne yazılabildiği durumlar için sınıflandırma kuralı yazılı olmalı ve uygulanan kural örnek kayıtlarla gösterilebilmelidir.	Sınıflandırma kuralları bölümü ve kuralın uygulandığı örnek maliyet kayıtları.
02.04	Maliyet modeli, atlanan veya mükerrer kaydedilen maliyet bulunmadığını gösterecek biçimde bütünlük kontrolüne tabi tutulmuş olmalıdır.	Model toplamı ile muhasebe kayıtları arasındaki mutabakat çalışması.
02.05	Kaynak maliyetleri ile ürün ve hizmetler arasındaki ilişki, hangi kaynağın hangi maliyet nesnesini beslediği görülecek biçimde belgelenmiş olmalıdır.	Kaynak-ürün-hizmet ilişki şeması, varlık ve yapılandırma kayıtlarından üretilmiş eşleme.
02.06	Birden fazla maliyet modeli kullanılıyorsa hangi karar ve paydaş için hangi modelin seçileceği tanımlanmış olmalıdır.	Model seçim kuralı ve raporlarda kullanılan modelin belirtildiği rapor künyeleri.

03Maliyet tahsisi ve sınıflandırma kuralları

Madde	Şart	Kanıt
03.01	Doğrudan ve dolaylı maliyet ayrımı tanımlanmış olmalı; her maliyet unsuru için seçilen maliyet nesnesine göre bu ayrım kayıt altına alınmalıdır.	Maliyet unsuru bazında doğrudan/dolaylı işaretli tahsis tablosu.
03.02	Dolaylı maliyetlerin tahsisinde kullanılan sürücüler tanımlanmış olmalı ve her sürücü için kurumun mimarisi ve işletim modeliyle uyum, veri toplama maliyeti, nesnellik ve kaynak kullanımına etkisi gerekçelendirilmelidir.	Tahsis sürücüsü kütüğü ve her sürücü için gerekçe notu.
03.03	Her tahsis sürücüsünün veri kaynağı belirtilmiş olmalı; kayıt sistemlerinden otomatik alınan veri ile öznel tahminle üretilen veri ayrı ayrı işaretlenmelidir.	Sürücü kütüğündeki veri kaynağı ve toplama yöntemi alanları, veri çekim kayıtları.
03.04	Makul biçimde tahsis edilemeyen dolaylı maliyetler genel gider olarak tanımlanmış olmalı; bu sınıflandırmanın gerekçesi ve genel giderin maliyet nesnelerine dağıtım kuralı yazılı olmalıdır.	Genel gider kalemleri listesi, gerekçe notu ve dağıtım kuralının yer aldığı model dokümanı.
03.05	Yatırım harcaması ile işletme harcaması ayrımı, kurumun mali politikalarına dayanan sınıflandırma ile yönetim muhasebesi amacıyla yapılan düzeltmeler ayrı ayrı görülecek biçimde tanımlanmış olmalıdır.	Sınıflandırma kuralı, dönemlere yayma ve amortisman tablosu, yapılan düzeltmelerin kaydı.
03.06	Sabit ve değişken maliyet ayrımı, geçerli olduğu değişim aralığı ve bu aralığı sınırlayan kapasite eşiği ile birlikte tanımlanmış olmalı; eşik aşıldığında sınıflandırmanın nasıl değişeceği kayıtlı olmalıdır.	Sabit/değişken sınıflandırma tablosu, kapasite ve lisans havuzu eşikleri, ilgili tedarikçi sözleşme koşulları.

04Finansal planlama ve bütçe kontrolü

Madde	Şart	Kanıt
04.01	Bütçeleme döngüsünün adımları (analiz, tahmin, derleme, onay, izleme, gözden geçirme) ve her adımın sorumlusu tanımlanmış olmalıdır.	Süreç akış dokümanı ve adım-sorumlu tablosu.
04.02	Maliyet ve gelir tahminleri, önceki dönem planları ile fiili performans verisinin analizine dayandırılmalı; analizde kullanılan girdiler kayıt altına alınmalıdır.	Tahmin çalışma dosyası ve dayandığı bütçe, performans ve kapasite raporlarının listesi.
04.03	Bütçeler onaylı bütçe modeline göre derlenmiş ve yetkili makam tarafından onaylanmış olmalıdır; onaylanmayan bütçelerin tahmin adımına geri dönüşü kayıt altına alınmalıdır.	Onay kaydı taşıyan bütçe dokümanı, revizyon talebi ve yeniden sunum yazışması.
04.04	Harcama onay yetkileri tutar ve bütçe kalemi bazında tanımlanmış olmalı; örneklenen harcamaların yetkili onayı ile gerçekleştiği gösterilebilmelidir.	Yetki matrisi ve örneklenen harcama taleplerinin onay kayıtları.
04.05	Bütçe sapma toleransları sayısal olarak tanımlanmış olmalı; tolerans dışı sapmalar ve finansal riskler için üst yetkiye eskalasyon yolu belirlenmiş olmalıdır.	Tolerans tanımının yer aldığı yaklaşım veya bütçe dokümanı ile eskalasyon kayıtları.
04.06	Bütçe uygulaması tanımlı periyotlarla izlenmeli, sapmalar raporlanmalı ve önemli sapmalarda yeni planlama döngüsünün başlatıldığı kayıtlı olmalıdır.	Dönemsel bütçe gerçekleşme raporları, gözden geçirme tutanağı, yeniden planlama kaydı.

05Yönetim muhasebesi ve raporlama

Madde	Şart	Kanıt
05.01	Maliyet verisinin tanımlanması ve toplanması yöntemi, otomatik aktarım ile elle yapılan işlemler ayrı gösterilecek biçimde tanımlanmış olmalı; elle yapılan işlemler kayıt altına alınmalıdır.	Veri toplama prosedürü, aktarım günlükleri, elle müdahale kayıtları.
05.02	Üretilen yönetim muhasebesi raporları; hangi maliyet modeline göre hazırlandığını, kapsadığı dönemi, hazırlayanı ve tarihi belirtmelidir.	Rapor künyesi alanları: model adı, dönem, hazırlayan, tarih.
05.03	Onaylı modelden sapma yapılan durumlar tanımlı tolerans içinde kalmalı, gerekçesiyle raporlanmalı ve iyileştirme girdisi olarak kaydedilmelidir.	İstisna raporları ve iyileştirme kütüğüne aktarım kaydı.
05.04	Standart raporların içeriği, alıcıları ve yayın periyodu tanımlanmış olmalı; talebe göre üretilen raporlar için talep ve teslim kaydı tutulmalıdır.	Rapor kataloğu ve dağıtım listesi, finansal bilgi talebi kayıtları.
05.05	Hizmet finansal bilgisinin gizlilik sınıfı belirlenmiş, erişim yetkileri tanımlanmış ve kurum dışına paylaşım kuralları yazılı olmalıdır.	Bilgi sınıflandırma kaydı, erişim yetki listesi, paylaşım ve gizlilik kuralı.
05.06	Raporların karar vericilerin ihtiyacına uygunluğu paydaşlarla doğrulanmalı; gereksiz veya kullanılmayan içeriğin raporlardan çıkarıldığı kayıtlı olmalıdır.	Paydaş geri bildirim kaydı ve rapor revizyon geçmişi.

06Roller, yetkinlik ve sorumluluklar

Madde	Şart	Kanıt
06.01	Hizmet finansal yönetimi faaliyetlerinin her biri için sorumlu rol atanmış olmalı ve atamalar güncel tutulmalıdır.	Faaliyet-rol sorumluluk matrisi ve güncel görevlendirme listesi.
06.02	Hizmet finansal yönetimi sorumlusu rolünün gerektirdiği yetkinlikler (analitik yetkinlik, finansal yönetim bilgisi, kurumun mimarisi ile ürün ve hizmetlerine ilişkin bilgi, paydaş ihtiyaçlarını anlama, iletişim) yazılı olarak tanımlanmış olmalıdır.	Rol veya görev tanımı dokümanı.
06.03	Bütçe sahipleri tanımlanmış olmalı ve her bütçe kaleminin bir bütçe sahibiyle eşleştiği gösterilebilmelidir.	Bütçe kalemi ile bütçe sahibi eşleşme tablosu.
06.04	Ürün ve hizmet yönetimi ile finans yetkinliğinin birlikte çalışmasını sağlayan örgütsel düzenleme tanımlanmış ve uygulanmış olmalıdır.	Organizasyon şeması, finans iş ortağı görevlendirme kaydı veya ilgili eğitim kayıtları.
06.05	Rolleri üstlenen kişilerin yetkinlik gereklerini karşıladığı değerlendirilmiş olmalı; tespit edilen açıklar için sorumlusu ve tarihi belirli geliştirme planı oluşturulmalıdır.	Yetkinlik değerlendirme kaydı ve gelişim veya eğitim planı.

07Bilgi, veri ve araç desteği

Madde	Şart	Kanıt
07.01	Pratiğin ihtiyaç duyduğu girdi bilgileri (kurum stratejisi, mimariler, portföyler, hizmet kataloğu, varlık kayıtları, yapılandırma verisi, tedarikçi ve müşteri sözleşmeleri) ve kaynak sistemleri tanımlanmış olmalıdır.	Bilgi girdisi ile kaynak sistem eşleme tablosu.
07.02	Maliyet verisi ile varlık ve yapılandırma kayıtları arasındaki bağ kurulmuş olmalı; eşleşmeyen kayıtlar tespit edilip takip edilmelidir.	Eşleştirme raporu, eşleşmeyen kayıt listesi ve kapatma kayıtları.
07.03	Tedarikçilerden ve dış hizmetlerden kaynaklanan maliyetler, ilgili sözleşme koşullarıyla birlikte maliyet modeline dahil edilmiş olmalıdır.	Tedarikçi maliyet kalemleri listesi, sözleşme ve fatura referansları.
07.04	Veri toplama, işleme ve raporlama adımlarından hangilerinin otomasyonla yürütüldüğü tanımlanmış olmalı; kullanılan araçlar, entegrasyonlar ve sorumluları kayıtlı olmalıdır.	Araç envanteri, otomasyon akış tanımı, arayüz ve entegrasyon dokümanı.
07.05	Finansal veriyi işleyen araçlarda ve maliyet modeli parametrelerinde yapılan değişiklikler kontrollü yürütülmeli ve izlenebilir olmalıdır.	Değişiklik kayıtları, model sürüm geçmişi, yetkili onayları.

08Ölçüm, gözden geçirme ve iyileştirme

Madde	Şart	Kanıt
08.01	Pratiğin başarısını ölçen göstergeler tanımlanmış olmalı; her gösterge için veri kaynağı, hesaplama yöntemi ve ölçüm periyodu kayıtlı olmalıdır.	Gösterge tanım kartları ve dönemsel ölçüm kayıtları.
08.02	Finansal bilginin hatalı olduğu veya zamanında sunulamadığı durumlar kayıt altına alınmalı ve etkisiyle birlikte değerlendirilmelidir.	Hata ve gecikme kayıtları ile etki değerlendirme notları.
08.03	Paydaşların sunulan finansal bilgiden duyduğu memnuniyet tanımlı bir yöntemle ölçülmeli ve sonuçlar kayıt altına alınmalıdır.	Anket veya görüşme kayıtları ve sonuç raporu.
08.04	Yaklaşımın benimsenmesi, uygulanma derecesi ve etkinliği tanımlanmış aralıklarla ve tanımlı olay tetikleyicileriyle gözden geçirilmelidir; gözden geçirme sıklığı yaklaşım dokümanında yazılı olmalı ve fiili gözden geçirmeler bu sıklığa uymalıdır.	Gözden geçirme tutanakları, tetikleyici kayıtları, yaklaşım performans raporu.
08.05	Gözden geçirme ve denetim bulguları iyileştirme kütüğüne kaydedilmeli; her kayıt için sorumlu, hedef tarih ve durum bilgisi bulunmalıdır.	İyileştirme kütüğü kayıtları: bulgu, sorumlu, hedef tarih, durum.