İlişki Yönetiminde En Sık Yapılan Hatalar ve Kaçınma Yolları

Danışmanlık projelerinde tekrar tekrar karşılaştığımız hatalar birkaç kalıpta toplanır. Bunların ortak paydası, ilişkinin bir kez kurulup kendi haline bırakılabilecek bir varlık sanılmasıdır. Oysa ilişki, sürekli beslenmezse değer kaybeden canlı bir bağdır.

• Güven ve iş birliği yerine yalnızca alışveriş ve kontrol temelli bağlara yaslanmak
• Toksik davranışları fark etmemek ve önleyici bir mekanizma kurmamak
• Paydaş haritasını bir kez çıkarıp bir daha güncellememek
• İç ilişkileri ve kurum iklimini ihmal edip yalnızca dış paydaşlara odaklanmak
• Tüm ilişki türlerini tek bir genel ilişki yöneticisine yüklemek
• İlişki ilkelerini yazıya dökmekle yetinip günlük davranışa dönüştürmemek

Karmaşık ve hızla değişen ortamlarda ilişkiyi yalnızca sözleşme maddeleri ve denetim noktalarıyla yönetmeye çalışmak ilk bakışta güvenli görünür. Gerçekte bu yaklaşım kırılgandır: her yeni durum yeni bir kural gerektirir, kurallar arttıkça esneklik ve hız kaybolur.

Güvene ve suçlamasız iş birliğine dayalı bağlar ise öngörülemeyen durumlarda ayakta kalır. Kaçınma yolu nettir: kontrol mekanizmalarını asgaride tutun ve paylaşılan hedefler ile şeffaf iletişim üzerine kurulu bir ilişki modelini varsayılan hale getirin.

Eleştiri, savunmacılık, küçümseme ve engelleme; ilişkileri aşındıran dört toksik davranıştır. Tehlikeleri tek tek küçük görünmelerinden gelir. Erken uyarı mekanizması yoksa bu davranışlar normalleşir, psikolojik güven erir ve en yetenekli kişiler sessizce ayrılır.

İyi işleyen bir pratik, bu belirtileri düzenli ilişki gözden geçirmeleri ve farkındalık eğitimleriyle görünür kılar; çatışmayı büyümeden ele alır. Toksik ilişkiler nedeniyle organizasyondan ayrılan kişilerin oranı, bu hatanın en dürüst göstergesidir.

İki hata neredeyse her projede birlikte görülür. Birincisi, paydaş haritasını bir kez çıkarıp arşive kaldırmaktır; oysa paydaşların etkisi ve ilgisi zamanla değişir, güncellenmeyen harita yanlış önceliklere yol açar.

İkincisi, tüm enerjiyi dış paydaşlara ayırıp kurum iklimini ihmal etmektir. Mutlu çalışan, mutlu müşterinin ön koşuludur; iç ilişkileri zayıf bir organizasyon dışarıya sürdürülebilir bir deneyim sunamaz. Harita düzenli aralıklarla ve önemli olaylardan sonra tazelenmeli, iç ve dış ilişkiler eşit ciddiyetle ele alınmalıdır. Bağımsız bir olgunluk değerlendirmesi, bu iki kör noktayı nesnel biçimde ortaya koyar.

Birçok organizasyon açıklık, iş birliği ve suçlamasızlık ilkelerini özenle yazıya döker, ardından bunların kendiliğinden yaşanmasını bekler. İlkeler günlük davranışa, eğitime ve liderlerin örnekliğine dönüşmediğinde kağıtta kalır.

Buna iki hata daha eşlik eder: tüm ilişkileri tek bir genel yöneticiye yüklemek ve ilişkinin bağlamını (ticari/gayriticari, resmi/gayriresmi) yok saymak. Her paydaş grubu farklı bir ilişki modeli hak eder. Pratikleri hazır bir kontrol listesi değil, değer akışına göre esnek biçimde birleştirilen araçlar olarak görmek, bu hataların çoğunu baştan önler.